عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )
544
ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )
به غلامى برداشت ، و از آن روز باز ، بيچارگى قعيس ضرب المثل گرديد . جحظة البرمكى - يا به روايتى منصور الفقيه - گفته : اذا ما البخيل ثوى فى الثّرى * خرى وارثوه على حفرته هو ان البخيل على أهله * هوان قعيس على عمّته يعنى : آن دم كه شخص خسيس در گور جاى گيرد ، ميراث خوران در گور او برينند . خوارى شخص بخيل متوجه كسان اوست و تيره روزى قعيس متوجه عمهاش . [ و ] وادى القصر . در بصره واقع شده ، خليل دربارهء آن گفته : زر وادى القصر نعم القصر و الوادى * فى منزل حاضر إن شئت أو غادى ترفى به السّفن و الظّلمان حاضرة * و الضّبّ و النّون و الملّاح و الحادى يعنى : قصر و وادى چه زيباست ، وادى قصر را ديدار كن خواه تو ساكن اين قصر و وادى باشى يا از جاى ديگر آمده . كشتيها در آن لنگر انداخته ، و شتر مرغها و سوسمار و ماهى و كشتيبان و حدى خوان در آن آمادهاند . جاحظ نيز گفته : هر كس بدين وادى آيد و اين قصر را ببيند زمينى خواهد ديد چون كافور ، و سوسمار را كه به شكار مىپردازد و آهو و ماهى و شكارچى ، نيز آواز كشتيبانان روى قايق خود ، و ساربان را كه در پى شتران حدا مىخواند . وادى النّمل . جايى كه باشندگان آن بسيار و ساكنان در آن بىشمار باشد به وادى مورچگان مثل زنند . جاحظ گفته اين كلام خدا كه : « حَتَّى إِذا أَتَوْا عَلى وادِ النَّمْلِ قالَتْ نَمْلَةٌ يا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَساكِنَكُمْ لا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمانُ وَ جُنُودُهُ وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ » « 1 » خبر از اين دارد كه همه مورچگان در آن وادى گرد آمده بودند و آن وادى به « وادى النمل » معروف شده گويا قرق مورچگان بوده ، و بسا كه مورچگان ساكنان آن را - كه جماعتى بودند - از سرزمين خود بيرون رانده باشند .
--> ( 1 ) - سوره نمل - 18 .